ADAM TAS KORİDORU
STELLENBOSCH
Güney Afrika
Güney Afrika’nın Stellenbosch kentindeki Adam Tas Koridoru, bir otoyol, demiryolu ve nehir boyunca uzanan 375 hektarlık bir kentsel dönüşüm projesidir. Bu proje, yeterince değerlendirilmeyen arazileri “şehir içinde yeni bir şehir” haline getirerek, yaşanabilir, güvenli ve sosyal entegrasyonun sağlandığı bir kentsel koridor oluşturmaktadır.
Cape Town’dan 40 dakika uzaklıkta bulunan ve Güney Afrika’nın en eski ikinci şehri olan Stellenbosch, aynı zamanda Afrika’nın bir inovasyon merkezi olarak tanınmaktadır; şehirde üst düzey bir üniversite ve gelişen bir iş ortamı bulunmaktadır. Muhteşem güzelliği, eski şehir havası ve olağanüstü zengin şarap bağlarıyla her yıl birçok yeni sakini ve milyonlarca ziyaretçiyi kendine çekmektedir.
İnsanlığın en eski başlangıçlarından itibaren uzanan Stellenbosch’un uzun tarihi karmaşıktır. Bu tarih, hem insanlığın adaletsizlik yapma kapasitesini hem de iyileşmeye doğru olağanüstü yolculuklar gerçekleştirme kapasitesini hatırlatmaktadır. Manzarada açıkça belirgin olan bu eski bölünmeler, kaynakların ve iyi niyetin adil paylaşımını bölmeye ve sınırlamaya devam etmektedir. Adam Tas Koridoru yeni bir hikaye yazıyor. Karayolu, demiryolu ve yaya güzergâhları boyunca “boncuk dizisi” gibi sıralanan bölgelerden oluşan bu koridor, spor sahalarını, kültür alanlarını, üniversite bölgelerini ve yerleşim alanlarını birbirine bağlayan kesintisiz bir kentsel omurga oluşturuyor. Burada, endüstriyel miras ve gayri resmi yerleşim alanları ortak bir geleceği paylaşmaya başlıyor. Bu, iyi ve adil bir yerleşim alanını neyin oluşturduğuna dair anlayışımızı genişletiyor.
Stellenbosch Belediye Başkanı Jeremy Fasser:
“Stellenbosch, güzelliği, mirası, yenilikçiliği ve refahıyla dünya çapında tanınır. Ancak, çok sayıda sakinimiz için bu refah, eşit fırsatlara ya da yaşam kalitesine dönüşmemiştir. Nesiller boyunca, demiryolu hattı ve R44 karayolu, toplulukları hem fiziksel hem de sembolik olarak bölmüştür. Adam Tas Koridoru, bu bölünmelerin kalıcı olduğunu kabul etmiyor. İşte bu nedenle Stellenbosch, ‘Geleceğin Şehirlerinin 7 Harikası’ girişimine katılmaktan gurur duyuyor — çünkü şehrimizin geleceğinin, fırsatların kişinin yaşadığı yere göre belirlenmediği bir gelecek olması gerektiğine inanıyoruz.
Özgürlük Şartı’nın tüm Güney Afrikalılara “ev, güvenlik ve rahatlık” vaat etmesinden 65 yıl sonra, Adam Tas Koridoru, bu vizyonu Stellenbosch’ta gerçeğe dönüştürmeye yardımcı olacak somut ve onaylanmış bir yol sunuyor. Bu, sıradan bir kapalı yerleşim bölgesi ya da yukarıdan aşağıya dayatılan bir mega proje değildir. Bu, evlerin, okulların, iş yerlerinin, kamusal alanların ve fırsatların kolayca erişilebilir olduğu, yürünebilir, birbirine bağlı, karma kullanımlı ve farklı gelir gruplarının bir arada yaşadığı mahalleler yaratmakla ilgilidir. Bu, bölmek yerine birleştiren bir şehir inşa etmekle ilgilidir. Ve nihayetinde, bu fikir tek bir kişiden çok daha büyüktür. Aralardaki uçurumu kapatıyoruz. Daha bağlantılı bir Stellenbosch inşa ediyoruz. Ve her sakinin aidiyet hissetme, katılımda bulunma ve refah içinde yaşama fırsatına sahip olduğu bir gelecek yaratıyoruz. Bize katılın ve birlikte daha iyi ve daha parlak bir gelecek inşa edelim.”
Geleceğin Şehirleri kriterlerine uyum
Çevre ve Doğa
Bu koridor, ekolojiyi bir süs unsuru değil, temel bir altyapı unsuru olarak ele almaktadır: Uzun süredir kirlenmiş olan Plankenbrug Nehri, sel riskini azaltan, kentsel serinleme sağlayan ve biyolojik çeşitliliği destekleyen, doğallaştırılmış mavi-yeşil bir omurga olarak yeniden düzenlenmiştir. Kritik derecede tehlike altındaki renosterveld bitki örtüsünü barındıran ve 23. Madde kapsamında koruma alanı ilan edilen Papegaaiberg, kasabanın kenarında yer alan, korunan bir temel rekreasyon ve biyolojik çeşitlilik alanı — doğal bir rekreasyon parkı — haline gelmektedir. Yeniden geliştirme çalışmaları, yeşil alanlar yerine 375 hektarlık atıl durumdaki sanayi arazisine yönlendirilmiş olup, yeşil hizmetler (çatı üstü güneş enerjisi, sürdürülebilir kentsel drenaj, yerli bitki örtüsü ile peyzaj) ve çevresel iyileştirme çalışmaları (asbestin kaldırılması, toprak kirliliğinin temizlenmesi) bölge düzeyindeki geliştirme yükümlülüklerine dahil edilmiştir.
Akıllı Şehir
Stellenbosch, üst düzey bir üniversite ve gelişen bir iş ortamıyla desteklenen Afrika’nın inovasyon merkezlerinden biridir; burada, Stellenbosch Üniversitesi’ni koridorun kentsel omurgasına fiziksel olarak bağlayan özel bir “üniversite caddesi” bulunmaktadır. Ulaşım ağı, toplu taşıma ve motorsuz ulaşım araçlarına yönelmek üzere tasarlanmıştır. Kalkınma kararları, modelleme yoluyla belirlenen ekonomik etkiler (GSYİH, istihdam, hane halkı geliri) temel alınarak alınmaktadır ve “ortak yükümlülükler” yönetim modeli, genişletilmiş imar haklarını altyapı, konut ve çevreye yapılan katkılarla ilişkilendirmektedir. Koridor planlamasından yola çıkarak Stellenbosch, tüm bölge için kapsamlı ve kapsayıcı bir imar politikasını onaylamıştır.
İnsan Merkezli
1.431 evi yok eden 2018 Kayamandi yangını ile bunu izleyen “Ortak Alanların Genişletilmesi” başlıklı tartışma belgesi ve istişare sürecinden doğan bu koridor, kamu katılımı sırasında kaydedilen hiçbir itirazın olmamasına dayanan, hükümet, akademi, iş dünyası ve sivil toplum arasındaki bir ortaklığın ürünü olarak ortaya çıktı. Bu koridor, her biri kendine özgü bir karaktere sahip, yürünebilir, karma kullanımlı ve farklı gelir gruplarının bir arada yaşadığı mahalleler yaratıyor. Her bölgenin imar haklarına, uygun fiyatlı ve kapsayıcı konut yükümlülükleri dahil edilmiştir. Yenileme süreci, yerinden edilmeye dayalı olmaktan ziyade kademeli ve uyarlanabilir bir nitelik taşıyor; araçlardan çok insanlara öncelik veren yaya köprüleri, bisiklet yolları ve yeni tren istasyonları aracılığıyla gayri resmi yerleşim alanlarını, üniversiteyi ve tarihi şehir merkezini yeniden birbirine bağlıyor.